De ledendag 2020 wordt vanwege de problemen met het coronavirus voor onbepaalde tijd uitgesteld

Dit is voor de gehele dag, dus zowel voor de ledenvergadering als voor de lezing in het middagprogramma van toepassing.
Leden ontvangen per mail een uitnodiging zodra een nieuwe datum bekend is.

 

Energiek Leven

on zondag, 13 september 2020. Posted in Boeken in het Nederlands, Geschreven door patiënten

Energiek Leven

Energiek leven, anders kijken naar vermoeidheid bij chronische aandoeningen door Lottie van Starkenburg

Ik greep naar dit handzame boek (104 pagina’s) toen ik er na een buikwandbreuk nogal doorheen zat. De naam van de auteur, een gepromoveerd sterrenkundige en moeder van twee kinderen, boezemde mij vertrouwen in, omdat ze zich jarenlang heeft ingezet voor Hypo Maar Niet Happy.

De inleiding is al meteen heel herkenbaar. Van Starkenburg schrijft: dat ze 25 jaar keer op keer moe is geweest door verschillende chronische en tijdelijke aandoeningen. ‘Het woord “moe” deed geen recht aan wat ik voelde en aan de impact op mijn bestaan”, vertelt ze. “Bovendien zei ik steeds hetzelfde, maar voelde ik steeds iets anders. Wat zich ook herhaalde was de desinteresse van artsen in mijn vermoeidheid.’
Toen ze in 2017 weer onderuit ging, besefte Van Starkenburg dat ze zichzelf eigenlijk heel goed aan het helpen was. Ze had een energiemodel, zonder zich dat bewust te zijn. Stukje bij beetje, door ervaringen met anderen uit te wisselen, kreeg dat model concreet vorm. Nu deelt ze het met de lezer.

Voor mensen met een chronische aandoening is vermoeidheid een probleem dat veelal de grootste impact op hun leven heeft. Maar voor veel zorgverleners is vermoeidheid een lastige klacht: vaag, moeilijk te diagnosticeren, lastig te bestrijden, zonder aantoonbare oorzaak. therapieën blijken matig tot slecht te werken.

We moeten anders naar vermoeidheid kijken, vindt Van Starkenburg. De focus moet liggen op het creëren van energie en niet op het bestrijden van moe zijn. Ze onderscheidt vitale vermoeidheid – als reactie op inspanning – van ongezonde vermoeidheid – als gevolg van een chronische of ernstige aandoening. Ongezonde vermoeidheid wordt vaak aangepakt met cognitieve gedragstherapie, maar de resultaten zijn mager. Dat heeft er volgens Van Starkenburg mee te maken omdat ongezonde vermoeidheid van mens tot mens en van dag tot dag verschilt.

Energiematrix

Ze kijkt op verschillende manieren naar energie om te zien of haar inspanningen energie opleveren. Zo heeft ze veel energie gestoken in de zoektocht naar optimaal biochemisch herstel en daar veel profijt van gehad. Ze beschrijft het finetunen van de optimale dosis schildkliermedicatie. Het leverde veel op, maar kóstte ook energie, zodat ze stopte met pogingen verder te optimaliseren en zelfs een aantal subtiele variaties losliet. Ze hielpen, vertelt ze, maar de prijs was te hoog.

In het energiemodel dat Van Starkenburg heeft vormgegeven, komen zeven soorten energie samen: fysieke, mentale, emotionele, voedende, sociale en omgevingsenergie en zingevende energie. Deze zeven soorten energie worden verbonden door de drie principes van een goed functionerend energiesysteem: energiebalans, de communicerende energievaten en conditie.

Van Starkenburg beschrijft de verschillende soorten energiebeperkingen die mensen met een chronische aandoening kunnen hebben. Alvorens dat te doen, benoemt ze waarom het belangrijk is om precies zijn: door precíés te omschrijven wat je energiebeperking is, verklein je het probleem. Je weet dan immers meteen waar je géén energiebeperking hebt. Veel mensen met chronische vermoeidheid leven defensief. Om maar niet nog vermoeider te raken, stoppen ze met allerlei activiteiten, vaak onnodig. Zelf schuurt ze voortdurend tegen haar grenzen aan. Zo haalt ze het maximale eruit. Dat kan alleen als je je grenzen kent. Door je energiebeperkingen precies te omschrijven, kun je je energieprobleem gericht aanpakken of je specifiek aanpassen.

In het systeemdenken komt deze precisie goed van pas. Om het energiesysteem effectief te beïnvloeden moeten we precies weten welke radertjes kapot zijn en welke goed werken.

Verandercapaciteit

Chronische aandoeningen kunnen op allerlei manieren energie beperken. Ze onderscheidt tien soort energiegebrek, die ze samenvat in een energiematrix waarin je voor je energie, mentale en emotionele energie de mate van gebrek en de invloed van je onderliggende aandoening(en) kunt weergeven. De matrix helpt je om precies te zien welke soorten vermoeidheid zich wanneer of waardoor voordoen.

Precies formuleren helpt je om op zoek te gaan naar passende ‘stutten en krukken’ voor de energieke, mentale en emotionele energiebeperkingen die je in kaart hebt gebracht en die niet biochemisch kunnen worden opgevangen. Lottie geeft voorbeelden uit haar eigen ervaring om haar omgeving op maat te maken. Ze helpen Lottie om energiebeperkingen een kleinere invloed te laten hebben op het leven dat zij wil leiden. Daar is het haar om te doen: behoud van verandercapaciteit.

Energiebeperkingen hebben direct invloed op de drie principes voor een goed werkend energiesysteem: de energiebalans, de communicerende energievaten en de conditie. De energiebalans kan verder onder druk komen te staan door extra inspanningen of incidentele gebeurtenissen. Een chronische aandoening brengt extra stressfactoren met zich mee, die de energiebalans verder onder druk zetten: fysiek en mentaal. Slecht slapen, of bijwerkingen van medicijnen zijn niet gemakkelijk op te lossen. Belangrijk is je bewust te zijn van de druk op je systeem en actie te ondernemen waar dat nodig én mogelijk is.

De bijdragen van alle zeven soorten energie veranderen als je een chronische aandoening hebt. Vicieuze cirkels liggen constant op de loer. Die herkennen en doorbreken is een voortdurende uitdaging voor mensen met ongezonde vermoeidheid. De kunst is om een positieve spiraal te creëren en te stimuleren.

Het vereist creativiteit om manieren te vinden om met minder energie toch hetzelfde te bereiken en je aan te passen op een manier die voor jou prettig is. Het gaat ook niet zonder pijn, omdat je soms dingen moet opgeven of uit handen moet geven.

Ook is het met een chronische aandoening lastiger om de wet van de communicerende  energievaten goed toe te passen. Kijk kritisch naar welke inspanning en ontspanning ontbreken in je dag en bedenk daar iets op.

Ten derde hebben energiebeperkingen invloed op conditie. Vaak krijgen mensen met ongezonde vermoeidheid het advies om toch hun fysieke conditie te verbeteren, in hun eigen tempo. Maar als je beperkingen hebt op inspanningsduur en inspanningsmaximum zijn die niet weg te trainen. Bovendien raken mensen met een chronische aandoening hun met moeite opgebouwde conditie veel sneller kwijt dan gezonde mensen.

Bruikbare strategieën

Ondanks de hindernissen is het belangrijk om de drie principes zo goed mogelijk te blijven benutten. Wees ook hierin precies en bekijk de hindernissen en mogelijkheden één voor één, raadt Van Starkenburg aan. Het is maatwerk.

In de loop van het boek passeren tien uitermate bruikbare strategieën voor energiek leven de revue. Een belangrijk ingrediënt daarin is grenzen herkennen en stellen, ruimte voor jezelf vragen en maken. Aan het einde van het boek geeft Van Starkenburg voorbeelden uit haar eigen leven, en voegt er nog een elfde strategie aan toe: Hou vol. De elf strategieën helpen je om steeds opnieuw goed af te stemmen op je energiesysteem en de voor dat moment passende strategieën en interventies te bedenken. Er ís geen oplossing, je bént voortdurend aan het oplossen.

Als ik het boek uit heb, zijn er drie weken verstreken en zijn mijn ‘sleutelgatlittekens’ zo goed als genezen. Het belangrijkste dat ik van het boek heb geleerd is dat ik mijn interne criticus de mond heb gesnoerd: ik kán me wat energie betreft niet afmeten aan andere mensen, en dat moet ik ook niet willen. Of ik zelf een energiematrix ga invullen? Dat zal de tijd leren. Maar het idee om energie op te doen in plaats van vermoeidheid te bestrijden, daar ben ik heel blij mee. Dank je wel, Lottie!

Besproken door Josee Koning

Uitgever eigen beheer Lottie van Starkenburg
Jaar van uitgave 2020
104 pag
prijs €20,-

 

 

Natuurlijke schildkliermedicatie is al meer dan 100 jaar een effectief geneesmiddel voor miljoenen patiënten wereldwijd.
Ondersteun het werk van de VGNS en word lid!